เกี่ยวกับโครงการ

โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่อทองแดง เป็นโครงการชลประทานขนาดใหญ่ประเภทรับน้ำนอง มีหัวงานหลักของโครงการเป็นฝายชั่วคราวกั้นแม่น้ำปิง ตั้งอยู่ที่บ้านท่อทองแดง ตำบลหนองปลิง อำเภอเมืองกำแพงเพชร ทำหน้าที่ทดน้ำเพื่อยกระดับให้สูงพอที่จะส่งเข้าระบบส่งน้ำ ซึ่งประกอบด้วย คลองส่งน้ำสายหลักและคลองส่งน้ำสายซอย

ปัจจุบันโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่อทองแดง จังหวัดกำแพงเพชร มีอาคารชลประทานและคลองส่งน้ำที่ใช้งานมาเป็นเวลานาน ส่งผลให้บางช่วงเกิดการชำรุด เสื่อมสภาพ มีข้อจำกัดในการส่งน้ำและระบายน้ำ ประกอบกับพื้นที่เกษตรกรรมทั้งในเขตชลประทานและพื้นที่ใกล้เคียงมีความต้องการใช้น้ำเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้ง ช่วงที่มีความต้องการในการใช้น้ำสูงจำเป็นต้องมีการบริหารการจัดสรรน้ำที่มีความแม่นยำและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

จากการติดตามและขับเคลื่อนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริพื้นที่ภาคเหนือ โดยนายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี และคณะอนุกรรมการขับเคลื่อนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ครั้งที่ 9 ระหว่างวันที่ 26-28 มิถุนายน 2561 ในเขตพื้นที่ จังหวัดกำแพงเพชร ได้มีมติให้กรมชลประทานดำเนินการ

1. ศึกษาภาพรวมของการดำเนินโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่อทองแดงอำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงาน

2. วางแผนปรับปรุงและบำรุงรักษาอาคารชลประทานที่มีอายุใช้งานนานหลายปี ให้มีประสิทธิภาพกรมชลประทานได้ศึกษาความเหมาะสมการปรับปรุงโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่อทองแดง จังหวัดกำแพงเพชร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของโครงการ แล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2564 พร้อมที่จะดำเนินการสำรวจ ออกแบบต่อไป

กรมชลประทาน ได้ว่าจ้าง กิจการร่วมค้า SPDTC JV ซึ่งประกอบด้วย บริษัท ศุภฤกษ์ แพลนนิ่ง แอนด์ ดีไซน์ จำกัด บริษัท ทีม คอนซัลติ้ง เอนจิเนียริ่ง แอนด์ แมเนจเมนท์ จำกัด (มหาชน) และ บริษัท ซีพีเอส ซัคเซส จำกัด  ให้ดำเนินการ

1. สำรวจ ออกแบบ ปรับปรุงโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่อทองแดง ระยะที่ 1 จังหวัดกำแพงเพชร เพื่อปรับปรุงอาคารชลประทานที่มีอยู่ให้ใช้งานได้หลายปี และมีประสิทธิภาพ

2. ดำเนินการประชาสัมพันธ์ มวลชนสัมพันธ์และการมีส่วนร่วมของประชาชนของทุกภาค ส่วนสร้างโอกาสการมีส่วนร่วมของประชาชนทุกภาคส่วนอย่างจริงจัง โดยให้สอดคล้องและเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง

โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่อทองแดง มีที่ตั้งสำนักงานอยู่ทางฝั่งซ้ายของแม่น้ำปิง บริเวณบ้านหนองปลิง หมู่ที่ 1 ตำบลหนองปลิง อำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร จัดตั้งเป็นโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษา เมื่อปี พ.ศ. 2555 โดยแบ่งพื้นที่รับประโยชน์ออกเป็น 3 ฝ่าย ประกอบด้วย

• ฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษาที่ 1 — ประมาณ 223,872 ไร่

• ฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษาที่ 2 — ประมาณ 164,643 ไร่

• ฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษาที่ 3 — ประมาณ 162,173 ไร่

โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่อทองแดง เป็นโครงการชลประทานขนาดใหญ่ประเภทรับน้ำนอง มีอาคารรับน้ำปากคลองเป็นประตูระบายน้ำขนาด  2.9  X 3.0  เมตร จำนวน 5 ช่อง ระบายน้ำได้สูงสุด 70 ลบ.ม./วินาที พื้นที่ชลประทาน 550,688 ไร่ โดยมีองค์ประกอบของโครงการโดยสรุป ดังนี้

1. หัวงานหลักของโครงการ คือ ฝายชั่วคราวกั้นแม่น้ำปิง โครงการท่อทองแดง ตั้งอยู่ที่บ้าน ท่อทองแดง ตำบลหนองปลิง อำเภอเมืองกําแพงเพชร โดยสันฝายกว้าง 4 เมตร สูง 3.6 เมตร ยาว 474 เมตร มีระดับสันฝาย +76 ม.(ร.ท.ก.) ทำหน้าที่ทดน้ำเพื่อยกระดับให้สูงพอที่จะส่งเข้าระบบส่งน้ำ ซึ่งประกอบด้วย คลองส่งน้ำสายใหญ่และสายซอยไปยังพื้นที่ชลประทาน จำนวน 550,688 ไร่

2. ระบบส่งน้ำ ประกอบด้วย คลองส่งน้ำสายหลัก และคลองส่งน้ำสายซอย รวม 26 สาย รวมความยาว 561.71 กม. โดยคลองส่งน้ำสายหลัก MC (ห้วยใหญ่) ทำหน้าที่รับน้ำจาก ทรบ. ท่อทองแดง ที่ กม. 0+115 บริเวณตำบลหนองปลิง ไปยังทิศตะวันออก สิ้นสุดบริเวณตำบลประชาสุขสันต์ ประมาณ กม. 80+390

องค์ประกอบการปรับปรุงโครงการ

การปรับปรุงโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่อทองแดงระยะที่ 1 จังหวัดกำแพงเพชร มีรายละเอียดองค์ประกอบการปรับปรุงโครงการ โดยประมาณ ดังนี้

  1)   FEEDER CANAL (กม. 0+000 ถึง กม. 5+722)

- งานปรับปรุง ทรบ. กำนันอ๋า (กม. 5+722) เพื่อทดน้ำที่ระดับ +75.500 ม.(ร.ท.ก.) 1 แห่ง
- งานปรับปรุง ทรบ. ปากคลองซอย (1L-MC, 2L-MC และ 1R-MC) 3 แห่ง
- งานปรับปรุงคลองและอาคารประกอบตลอดความยาวแนวคลอง 5.722 กิโลเมตร

  2)    คลองส่งน้ำสาย MC (กม. 5+722 ถึง กม. 80+846)

- งานปรับปรุงคลอง/ขุดลอกคลองพร้อมอาคารประกอบ/ทรบ.ปากคลองซอยของคลองส่งน้ำสาย MC 75.124 กิโลเมตร
- งานปรับปรุงคันคลอง/ถนน 75.124 กิโลเมตร
- อาคารประกอบในคลองส่งน้ำ 
•  ท่อลอดถนน 40 แห่ง
•  สะพานรถยนต์ 15 แห่ง
•  ฝายทดน้ำ 41 แห่ง
•  ท่อส่งน้ำเข้านา 229 แห่ง
-  งานติดตั้งระบบบริหารจัดการน้ำ/ระบบสั่งการ พร้อมงานติดตั้งอุปกรณ์วัดระดับน้ำ ให้ครอบคลุมตลอดแนวคลองส่งน้ำและพื้นที่เพาะปลูก

3)  งานปรับปรุงแก้มลิง พร้อมอาคารประกอบ

โดยมีรายการแก้มลิงที่ต้องดำเนินการปรับปรุงตามเอกสารที่กรมจัดเตรียมไว้เพื่อการออกแบบ ได้แก่ สระเก็บน้ำบ้านนาป่าแดง สระเก็บน้ำคลองยาง สระเก็บน้ำ อบต.หนองจิก พื้นที่ลุ่มต่ำคลองสี่เหลี่ยม คลองสี่เหลี่ยม ปรับปรุงห้วยลำแม่พาย 1 ปรับปรุงห้วยลำแม่พาย 2 ห้วยหล่ายหนองยาง อ่างเก็บน้ำบ้านใหม่สามัคคี บึงทับแรต สระเก็บน้ำบ้านฝากทุ่ง หนองบ้านเกาะสีเสียด สระเก็บน้ำบ้านช่องลม บึงพรานอบ ห้วยน้อย ห้วยใหญ่ คลองคต และอ่างเก็บน้ำห้วยใหญ่

1. เพิ่มประสิทธิภาพการส่งน้ำและลดการสูญเสียน้ำ

การปรับปรุงอาคารชลประทานที่ชำรุดและเปลี่ยนสภาพคลองส่งน้ำ (ซึ่งเดิมส่วนใหญ่เป็นคลองดิน) ให้เป็นคลองที่มีสภาพมั่นคงแข็งแรง จะช่วยลดการรั่วซึมและการสูญเสียน้ำระหว่างทาง ทำให้สามารถควบคุมและกระจายน้ำไปยังพื้นที่เพาะปลูกได้อย่างทั่วถึงและรวดเร็วยิ่งขึ้น

2. ขยายพื้นที่รับประโยชน์และรองรับพื้นที่นอกเขตชลประทาน

ช่วยเพิ่มศักยภาพในการบริหารจัดการน้ำให้ครอบคลุมและเพียงพอสำหรับรองรับพื้นที่นอกเขตชลประทานที่มีการขอใช้น้ำเพิ่มเติมอีกประมาณ 200,000 ไร่ ทำให้เกษตรกรในพื้นที่รอบนอกสามารถเข้าถึงแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรได้อย่างมั่นคง

3. ลดความขัดแย้งของกลุ่มผู้ใช้น้ำ

เมื่อระบบส่งน้ำมีประสิทธิภาพมากขึ้นและมีปริมาณน้ำเพียงพอต่อความต้องการที่เพิ่มขึ้น ปัญหาการแย่งชิงน้ำระหว่างชุมชนหรือระหว่างพื้นที่ในเขตและนอกเขตชลประทานจะลดลง ช่วยสร้างความร่วมมือและความสมานฉันท์ในการบริหารจัดการน้ำร่วมกันของกลุ่มผู้ใช้น้ำ

4. สร้างความมั่นคงในอาชีพเกษตรกรรมและยกระดับคุณภาพชีวิต

เกษตรกรในจังหวัดกำแพงเพชรและพื้นที่ใกล้เคียงจะมีน้ำใช้ในการเพาะปลูกอย่างสม่ำเสมอ ทั้งในฤดูฝนและฤดูแล้ง ช่วยลดความเสี่ยงจากปัญหาภัยแล้ง เพิ่มผลผลิตทางการเกษตร นำไปสู่การมีรายได้ที่มั่นคงและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน